Loopt de termijn van uw tijdelijke omgevingsvergunning af? Dan heeft u voor het weghalen van de woonunits, het opvanggebouw of het noodgebouw meestal geen aparte sloopvergunning nodig, maar wel een sloopmelding. Die doet u minimaal vier weken vooraf zodra er meer dan 10 m³ sloopafval vrijkomt of als er asbest in het spel is. De afloop zelf ligt al vast in de oorspronkelijke vergunning: daarin staat dat u de locatie moet terugbrengen in de oude staat. Hieronder leest u wat er precies geldt, welke stappen u in welke volgorde zet, wat er gebeurt als het gebouw toch blijft staan en hoe gemeenten de leges voor tijdelijke woningen berekenen.

Maatschap-projecten
Tijdelijke huisvesting met een duidelijk einde
Maatschap-projecten ontwikkelt en realiseert tijdelijke huisvesting en verzorgt het proces van locatieonderzoek en vergunningverlening tot bouw en beheer.

Bekijk de aanpak

TL;DR

  • Tijdelijke bouwwerken mogen onder de Omgevingswet maximaal 15 jaar blijven staan. Daarna geldt de herstelplicht: het bouwwerk gaat weg, tenzij het alsnog voldoet aan de nieuwbouweisen.
  • Voor verwijderen is een sloopmelding de gewone route. Die is verplicht bij meer dan 10 m³ sloopafval en bij asbest, minimaal 4 weken vóór de start, via het Omgevingsloket.
  • Een echte sloopvergunning is alleen nodig als het omgevingsplan van uw gemeente daarom vraagt, bijvoorbeeld bij monumenten of in een beschermd gezicht.
  • Blijven staan is zelden goedkoper. Voor permanente status moet het gebouw voldoen aan de nieuwbouweisen uit het Bbl, met extra eisen zoals daglicht.
  • De leges voor een tijdelijke omgevingsvergunning rekent elke gemeente zelf uit, vaak op basis van normatieve bouwkosten (de ROEB-lijst) en niet op uw werkelijke aanschafprijs.

Inhoudsopgave

De afloop ligt al vast in uw tijdelijke vergunning

Bij tijdelijke huisvesting begint het einde bij de aanvraag. Een tijdelijke omgevingsvergunning geeft toestemming voor een vaste periode. Na die periode moet de situatie terug naar hoe die was. Gemeenten noemen dat de herstelplicht, of herstel in de oorspronkelijke toestand.

De wettelijke bovengrens is helder. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving mag een tijdelijk bouwwerk maximaal 15 jaar op een plek blijven staan. Gedurende die termijn hoeft het bouwwerk alleen te voldoen aan de regels voor bestaande bouw, en daar zit precies het voordeel van tijdelijk bouwen. Veel vergunningen kiezen een kortere termijn, bijvoorbeeld vijf of tien jaar, afgestemd op de opgave en het moment waarop de grond een andere bestemming krijgt.

Wat u in de praktijk terugziet in een besluit:

  • De einddatum. Die staat als harde datum of als termijn vanaf het moment dat de vergunning onherroepelijk is.
  • De herstelplicht. Na afloop moet het bouwwerk weg en wordt het terrein in de oude staat teruggebracht.
  • Voorwaarden voor tijdelijk gebruik. Vaak gaat het om het aantal bewoners, de doelgroep of het gebruik van de buitenruimte.

Wilt u zien hoe een gemeente dat concreet opschrijft? De beschikking van de gemeente Papendrecht voor een COA-locatie aan de Weteringsingel is een recent voorbeeld van een besluit over tijdelijke opvang. Lees zo’n besluit vóór de start van uw project naast uw eigen planning: de afspraken over de afloop zijn net zo bindend als de bouwregels.

De planologische kant, dus wanneer tijdelijk afwijken van het omgevingsplan mag en hoe lang, bespreken we uitgebreider in ons artikel over het bestemmingsplan bij tijdelijke huisvesting.

De afloop ligt al vast in uw tijdelijke vergunning — overview diagram

Sloopvergunning of sloopmelding bij het verwijderen

Het woord sloopvergunning zit nog stevig in het hoofd, maar onder de Omgevingswet is slopen niet automatisch vergunningplichtig. Er bestaat geen landelijk sloopverbod waar u een vergunning tegenover moet zetten. Voor de meeste tijdelijke bouwwerken is de sloopmelding daarom het instrument waar het om draait.

Wanneer moet u melden?

Volgens de regels voor de meldingsplicht sloopactiviteit is melden verplicht in twee situaties:

  1. Er komt meer dan 10 m³ sloopafval vrij.
  2. Er wordt asbest verwijderd. Dan geldt de meldingsplicht vrijwel altijd, ook bij kleine hoeveelheden.

De melding gaat minimaal vier weken vóór de start naar het bevoegd gezag, meestal de gemeente. Bij spoed, zoals na een calamiteit, kan de gemeente die termijn verkorten. Daarnaast meldt de uitvoerder het begin van de werkzaamheden minimaal twee werkdagen vooraf, en het einde uiterlijk één werkdag erna.

Wanneer is er wél een vergunning nodig?

Een vergunning voor slopen komt in beeld als uw gemeente die in het omgevingsplan heeft opgenomen. Dat gebeurt vooral bij gemeentelijke en rijksmonumenten en in beschermde stads- of dorpsgezichten. Een tijdelijk opvanggebouw of een rij flexwoningen op een braakliggend terrein valt daar zelden onder. Ligt de locatie in een historische kern of staat het tijdelijke bouwwerk tegen een monument aan, controleer het dan wel.

Twijfelt u? Doe de Vergunningscheck van het Omgevingsloket, waar de Rijksoverheid naar verwijst. Daar ziet u per locatie of u een vergunning nodig heeft of alleen een melding.

Demonteren is niet hetzelfde als slopen

Modulaire units worden aan het einde van de termijn vaak niet gesloopt, maar gedemonteerd en hergebruikt op een volgende locatie. Of u dan moet melden, hangt af van wat er vrijkomt als afval. De units zelf gaan op de vrachtwagen. Funderingen, bestrating, leidingwerk, aansluitingen en eventuele aanbouwen kunnen samen alsnog boven de 10 m³ uitkomen. Maak die rekensom vooraf en leg die voor aan de gemeente. Een melding die niet nodig was kost weinig, een gemiste melding kan het werk stilleggen.

Onderdelen die meetellen bij sloopmelding

Stappenplan: van einddatum naar leeg terrein

De meeste vertraging aan het einde van een tijdelijk project ontstaat niet door het weghalen zelf, maar door beslissingen die te laat vallen. Dit is de volgorde die wij aanhouden.

  1. Achttien tot twaalf maanden vooraf: kies de route. Gaat het bouwwerk weg, wilt u verlengen binnen de maximale 15 jaar, of wilt u naar permanent? Elk van die routes vraagt een ander traject en een andere doorlooptijd.
  2. Twaalf maanden vooraf: stem af met de gemeente. Bespreek het plan met de vergunningverlener of de accountmanager ruimtelijke ordening. Het Omgevingsloket raadt aan complexe aanvragen in een vroeg stadium voor te leggen. De reguliere procedure duurt meestal acht weken, en die tijd wilt u niet kwijt zijn aan verrassingen.
  3. Negen maanden vooraf: regel de bewoners. Bij opvang of huisvesting van arbeidsmigranten moeten mensen een vervolgplek hebben. Dat is vaak het lastigste deel en het deel dat bestuurlijk het meest gevoelig ligt.
  4. Zes maanden vooraf: inventariseer. Laat vastleggen wat er vrijkomt: hoeveel afval, welke materialen en of er asbest of andere gevaarlijke stoffen aanwezig zijn.
  5. Drie maanden vooraf: plan demontage en afvoer. Bestel transport, regel de bestemming voor herbruikbare units en kies de verwerker voor het afval.
  6. Minimaal vier weken vooraf: doe de sloopmelding via het Omgevingsloket, als die nodig is.
  7. Twee werkdagen vooraf: meld de start, en uiterlijk één werkdag na afloop het einde.
  8. Na de demontage: herstel het terrein. Denk aan bestrating, groen, het afkoppelen van nutsvoorzieningen en het terugbrengen van het maaiveld. Leg het resultaat vast met foto’s en een opleverrapport voor de gemeente.

Huurt u de grond van de gemeente? Dan staan er waarschijnlijk ook in de huurovereenkomst afspraken over oplevering. Zie ons stuk over grondhuur voor tijdelijke huisvesting.

Asbest bij getransformeerde panden

Bij vastgoedtransformatie zet u geen nieuw bouwwerk neer, maar maakt u een leegstaand kantoor, schoolgebouw of bedrijfspand tijdelijk geschikt voor wonen of opvang. Na afloop gaan tussenwanden, sanitaire units en keukenvoorzieningen er weer uit. In panden van vóór 1994 is de kans op asbest reëel, en dan geldt de meldingsplicht vrijwel altijd, ook als het om weinig materiaal gaat.

Drie aandachtspunten:

  • Een inventarisatie hoeft niet altijd opnieuw. Het kabinet werkt aan het schrappen en vereenvoudigen van regels die ondernemers onnodig belasten, en ook de asbestregels bewegen richting risicogericht werken. Is het pand sinds de vorige inventarisatie niet veranderd, vraag dan na of uw bestaande rapport nog bruikbaar is. Dat bespaart tijd en geld, maar laat de beoordeling over aan een gecertificeerd inventarisatiebureau en de gemeente.
  • De regels voor asbestbedrijven veranderen. In de Kamerbrief over de implementatie van de Asbestrichtlijn staat hoe Nederland de Europese regels voor bedrijven die asbest saneren gaat invoeren. Controleer bij uw opdracht of de saneerder aan de geldende eisen voldoet.
  • Stuit u tijdens het werk op verdacht materiaal? Stop dan en laat het eerst onderzoeken. Voor de eerste handelingen helpt dit overzicht over wat u direct doet als u asbest tegenkomt tijdens een verbouwing: werk stilleggen, het gebied afschermen en niets verder verstoren. De Nederlandse meldplicht en de certificeringseisen gelden daarnaast onverkort.

Blijven staan na afloop: verlengen of permanent maken

Soms is de woningnood na vijf jaar niet minder geworden en wil de gemeente de units houden. Dan zijn er twee routes, en die verschillen flink.

Verlengen binnen 15 jaar. Was de oorspronkelijke termijn korter dan 15 jaar, dan kunt u een nieuwe tijdelijke vergunning aanvragen voor de resterende periode. Het bouwwerk blijft dan getoetst aan de eisen voor bestaande bouw. Doe die aanvraag ruim voor de einddatum, want het besluit moet er liggen vóór de oude termijn afloopt.

Permanent maken. Na de tijdelijke status geldt de nieuwbouwtoets. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving moet het bouwwerk dan voldoen aan de eisen voor nieuwbouw uit het Besluit bouwwerken leefomgeving. Dat kan betekenen: grotere ramen voor daglicht, betere isolatie, aangepaste brandveiligheid en geluidwering. Daarbij komt de planologische vraag of permanent wonen op die plek wel past in het omgevingsplan.

Route Toetsing Wat u regelt Wanneer het past
Verwijderen Herstelplicht Sloopmelding (indien nodig), demontage, terreinherstel Grond heeft een andere bestemming, units herbruikbaar elders
Verlengen tot max. 15 jaar Bestaande bouw Nieuwe tijdelijke vergunning Opgave loopt nog, locatie blijft beschikbaar
Permanent maken Nieuwbouw (Bbl) Nieuwe vergunning, bouwkundige aanpassingen, planwijziging Units al op nieuwbouwniveau gebouwd, plek geschikt voor blijvend wonen

Onze ervaring: tenzij de units vanaf het begin op nieuwbouwniveau zijn gebouwd, is netjes voldoen aan de herstelplicht bijna altijd sneller en goedkoper dan achteraf ombouwen. Wie vooraf weet dat permanent een serieuze optie is, kan dat het beste meenemen in het ontwerp.

Leges voor de omgevingsvergunning van tijdelijke woningen

De kosten voor de aanvraag, de leges, zijn geen landelijk vast bedrag. Elke gemeente heeft een eigen legesverordening, en die bepaalt wat u betaalt. Voor bouwactiviteiten is dat meestal een percentage van de bouwkosten.

De valkuil bij tijdelijke woningen: veel gemeenten gaan niet uit van wat u werkelijk voor de units betaalt, maar van normatieve bouwkosten per m³ uit de ROEB-lijst. Een woonunit die u voordelig huurt of tweedehands koopt, wordt dan toch belast alsof hij nieuw gebouwd is. De Omgevingsdienst Midden-Holland noemt een voorbeeld waarin de leges voor een woonunit van 194 m³ ongeveer € 1.302,45 bedroegen, berekend over normatieve bouwkosten van € 33.950.

Kan dat zomaar? De Rechtbank Oost-Brabant oordeelde in 2019 dat een gemeente de ROEB-lijst als uitgangspunt mocht nemen voor een tijdelijke woonunit. Wilt u afwijken, dan moet u als aanvrager aantonen dat de werkelijke bouwkosten substantieel lager liggen.

Praktische tips voor uw begroting:

  • Zoek de legesverordening van uw gemeente op en kijk of er een aparte regeling is voor tijdelijke bouwwerken. Sommige gemeenten hanteren een korting of een apart tarief.
  • Tel ook de planologische toets mee. Wijkt het plan af van het omgevingsplan, dan rekent de gemeente daar vaak aparte leges voor.
  • Onderbouw lagere kosten met stukken, zoals offertes, huurcontracten en specificaties, als u wilt afwijken van de normatieve kosten.
  • Vraag na of intrekken of buiten behandeling stellen geld kost. Ook dan rekenen gemeenten soms leges.

Onze kijk: begin bij het einde

We zien het vaak: een gemeente of eigenaar die onder hoge druk een opvanglocatie of flexwoningen moet realiseren, richt alle energie op de eerste dag van bewoning. Begrijpelijk, want dat is waar de urgentie zit. Maar juist de afloop bepaalt of een project bestuurlijk overeind blijft. Gemeenteraden en omwonenden accepteren tijdelijkheid alleen als die geloofwaardig is.

Daarom schrijven we het plan voor de afloop al in de eerste aanvraag. Wat gebeurt er na de termijn, wie haalt het weg, waar gaan de units heen en hoe wordt het terrein hersteld? Wie dat vooraf helder op papier zet, merkt dat de vergunningverlening vlotter loopt, omdat de gemeente niet hoeft te vrezen dat tijdelijk ongemerkt permanent wordt.

Omdat we het hele traject zelf doen, van locatieonderzoek en vergunning tot ontwerp, bouw en beheer, kunnen we die afloop ook echt in het ontwerp verwerken. Denk aan funderingen die zonder breekwerk verdwijnen, units die verplaatsbaar blijven en aansluitingen die eenvoudig af te koppelen zijn. Zo is er bij de einddatum weinig sloopafval en blijft de melding beperkt. En komt er toch een verlenging, dan is die keuze vooraf al doorgerekend.

— Robert

Tijdelijke huisvesting met een afgesproken einde

De Maatschap Projecten realiseert tijdelijke huisvesting turn-key: locatie vinden, vergunning, ontwerp, realisatie en beheer, met één aanspreekpunt voor het hele traject. Of het nu gaat om modulair bouwen, de transformatie van een leegstaand pand of een noodgebouw, we nemen de afloop vanaf het begin mee. Bekijk onze diensten voor het volledige traject of lees hoe wij van plan tot plek werken. Is het urgent? Dan kunt u terecht bij onze spoedaanvraag en crisisdienstverlening.

Veelgestelde vragen

Hoe lang blijft een tijdelijke omgevingsvergunning geldig?

Zolang de termijn die in het besluit staat, met als wettelijk maximum 15 jaar voor tijdelijke bouwwerken. Na afloop geldt de herstelplicht en moet het bouwwerk weg. Wilt u langer blijven, vraag dan ruim voor de einddatum een nieuwe vergunning aan.

Hoe lang van tevoren doe ik een sloopmelding?

Minimaal vier weken voor de start van de werkzaamheden, via het Omgevingsloket. Bij spoed kan de gemeente die termijn verkorten. De uitvoerder meldt daarnaast de start twee werkdagen vooraf en het einde uiterlijk één werkdag erna.

Wat is het verschil tussen een sloopvergunning en een sloopmelding?

Een sloopmelding is een kennisgeving: u informeert de gemeente en die kan voorwaarden stellen. Een vergunning is een toestemming die u vooraf moet krijgen. Onder de Omgevingswet is een vergunning alleen nodig als het omgevingsplan dat vraagt, zoals bij monumenten.

Hoeveel mag ik slopen zonder melding?

Komt er niet meer dan 10 m³ sloopafval vrij en zit er geen asbest in, dan is een melding meestal niet verplicht. Bij asbest geldt de meldingsplicht vrijwel altijd. Controleer daarnaast de regels in het omgevingsplan van uw gemeente.

Bronnen

Aanbevelingen